Terugblik debat ‘De Maten en de openbare ruimte – kansen voor bewoners 9 april 2013

Voor een volle zaal zette stedenbouwkundige Willem de Stigter uiteen hoe de planontwikkeling voor de Maten in de jaren zeventig was verlopen . Als kersverse  stedenbouwer  bij de gemeente kreeg hij samen met Klaas Liesker de opdracht het oorspronkelijke  plan uit 1968 opgesteld door het beroemde  duo Aldo van Eyck en Dick Apon verder uit te werken. Met van Eyck en Apon was de samenwerking in 1970 beeindigd, omdat deze stedenbouwkundigen niet in staat bleken om binnen de gestelde termijn hun woonstructuur te realiseren.  Vanwege de tijdsdruk besloten Liesker en de Stigter zoveel mogelijk gebruik te maken van de reeds ontwikkelde plannen. Voor de invulling vroegen zij architectengroep Emmerhout  (bekend van de Emmense nieuwbouwwijken Emmerhout en Angelslo), de Maastrichtse architect Snelder en het Amsterdamse architectenbureau Elling. De Maten had een structuralistische opzet. Het stedenbouwkundig ontwerp is  gerelateerd aan de menselijke maat en is opgebouwd uit kleine eenheden. Zo vormen de woonerven de kleinste eenheden waaruit de buurten en de wijken uiteindelijk zijn opgebouwd. De woningen werden gerangschikt rond woonerven of een brink. In ieder geval waren alle woningen van de doorgaande weg afgekeerd en het autoverkeer op de woonerven was volstrekt ondergeschikt. Iedere wijk heeft een eigen centrum in de vorm van een winkelcentrum, een basisschool en trapveldjes. Al deze wijken zijn gegroepeerd rond een groene long, het Matenpark. De Matense ringweg verbindt de verschillende wijken. Het lag eigenlijk niet in de bedoeling om een ringweg aan te leggen. In het ontwerp had de ontsluiting de vorm van een stemvork gekregen, die met de steel aansloot op de ringweg van Apeldoorn. De stedenbouwkundige dienst had een autoluwe nieuwbouwwijk voor ogen, maar dat bleek geen haalbare kaart. De stemvorm werd  uiteindelijk doorgetrokken tot een ringweg, zodat het winkelcentrum De Eglantier goed bereikbaar zou zijn. Het eerste plan bevatte woningbouw voor het westelijke gedeelte van De Maten en werd ion 1970 gepresenteerd. De Matendreeft werd als eerste gebouwd. Bureau Elling had de woningen aan de Rietdekkersdreef ontworpen, Snelder de woningen aan de binnenstraatjes van de Kooikersdreef en de architectengroep Emmerhout was verantwoordelijke voor de woningen aan de Imkersdreef. De eerste wijk werd meteen een succes en de stedenbouwkundige dienst besloot de overige wijken dezelfde architecten in te schakelen. Het opmerkelijkste onderdeel is het Matenpark dat het onbebouwde centrum van De  Maten vormt. Van de woningbouw in de vrije sector die langs de rand van het park was geprojecteerd, kwam niet veel terecht. Alleen het winkelcentrum en bovenwijkse voorzieningen als middelbare scholen en de bibliotheek omzomen het park. Het had een ruim opgezet stadsdeel moeten worden, maar de herziening van het bestemmingsplan in 1976 leidde ertoe dat De Maten uiteindelijk veel dichter bebouwd dreigde te raken dan aanvankelijk de bedoeling was. In plaats van 9000 woningen werd het aantal opgevoerd naar 11.100.

Vanuit deze historische schets naar de wijk van nu bijna 40 jaar later, gaf landschapsarchitect Jan Albert van Buuren een presentatie over het huidige aanzien van De Maten, waarbij het groen volwassen is geworden, er veel meer auto’s zijn gekomen en er ook – gezien het aantal schuttingen – meer behoefte aan privacy bestaat.

Er kwam een opdracht om ideeën te bedenken voor het opknappen van de buurt bij het Griffiersveld  Samen met bewoners, de woningcorporatie en de gemeente zijn er veel gesprekken gevoerd en ideeën besproken. Dat varieerde van erf afscheidingen langs openbaar groen, paden vanuit de buurt naar de groenstructuur en wat kan je met de voortuin doen om het te vergroenen. De voortuinen blijken vaak nogal stenig. Meestal werd de gemeente erop aangesproken hier iets aan te doen, nu was het tijd om aan bewoners zelf te vragen wat zij aan hun voortuin wilden veranderen om het te vergroenen. Op  vragen als  hoe zou je de kliko’s willen camoufleren of  de bergingen kunnen transformeren tot iets anders met een meer groene uitstraling , kwamen weinig reacties van  bewoners. Het bleek te veel privé en daardoor ontbrak de interesse.   De gesprekken leidden  tot een aantal wensen van bewoners die via regulier beheer moesten worden uitgevoerd, zoals de verlichting van het fietspad, het verbeteren van een kleine speelplek, het restaureren van stoeptegels, het aanpakken van  het openbaar groen en het ‘oplossen’ van hondenpoep . Daarnaast was er de wens voor een totale herinrichting van het basketbalveldje inclusief de randen. Bewoners wilden een ontmoetingsplek, dat ‘hufterproof ‘was, het moest wat kleur betreft passen bij de omgeving en kinderen tot 12 jaar moesten er kunnen spelen. Vervolgens zijn er verschillende modellen ontwikkeld waaruit het model van de zitkuil is gekozen met een percola als collectieve afscheiding  met een belangrijke rol voor bewoners. De gemeente heeft met de bewoners een overeenkomst gesloten over de beplantingsstrook die de bewoners zelf hebben ingericht en ook beheren. Het voordeel is dat er toezicht is van bewoners.  Het proces van veel en lang praten met elkaar heeft wel geleid tot een tastbaar resultaat, maar er is weinig draagvlak voor privé – ingrepen zoals het vergroenen van de erf afscheidingen, de plinten en de voortuinen.

Intussen is er een toekomstagenda opgesteld, waarbij er een nauwe samenwerking komt tussen overheid, bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om verbeteringen in De Maten aan te brengen.  Uit een onderzoek onder bewoners van De Maten kwam onder andere naar voren dat de meesten  vinden dat hun buurt of wijk een opfrisbeurt kan gebruiken en het groen beter kan worden onderhouden.  Doesjka Majdandzic, stedenbouwkundige bij de gemeente , liet in haar presentatie zien wat de bewoners als belangrijkste kwaliteiten van hun wijk zien, het groen, de voorzieningen en de bereikbaarheid.  De bedoeling is deze kwaliteiten de komende jaren te versterken, maar dat kan de gemeente niet meer  alleen.  Met gebruikmaking van de kracht van de bewoners zal er aan een nieuwe toekomst voor De Maten worden gewerkt.  Majdandzic nodigde het publiek uit verschillende websites te raadplegen over hoe je een  droom of idee voor een mooiere buurt met een aantal mensen kan realiseren.  Een crowdfunding/sourcing website (www.voorjebuurt.nl) waarbij mensen initiatieven voor hun buurt voor het voetlicht kunnen brengen en hiervoor menskracht en/of geld kunnen werven.  Voor het ophalen van ideeën en het activeren van mensen van hun droom een levensvatbare onderneming te maken (www.devipbus.nl) . Een toolkit voor als je een buurtmoestuin wil opstarten (www.buurtmoestuin.nl) . Stadsacupunctuur, kleine ingrepen, grote effecten (www.stadsacupunctuur.nl) . Voor het laten meedenken van mensen over hoe je een idee verder kunt brengen, een soort brainstorm met onbekenden (www.gavedingendoen.nl)

In het debat werd duidelijk dat de problemen met de schuttingen per buurt opgelost moeten worden in samenwerking met de woningcorporaties. Ook werd er gepleit voor een veiliger verbinding van de Biezematen met de Donkenwijk.  In het algemeen waren de aanwezige bewoners uit De Maten wel tevreden over de bestaande groenstroken in De Maten.  Er was een verzoek om een kruidentuin in het Matenpark aan te leggen. Dit verzoek kan worden besproken met de wijkmanager en de wijkraad. De avond maakte duidelijk dat er veel kansen voor bewoners liggen. Het wachten is op het eerstvolgende initiatief!

IMG_0011

 

Architectuur in de binnenstad

OPEN MONUMENTEN DAG 8 en 9 september 2018: tocht langs Apeldoornse architectuur met Europese invloed

Architectuurcentrum Bouwhuis organiseert voor de Open Monumenten Dag  8 en 9 september 2018 een fietsroute langs Apeldoornse architectuur met Europese invloeden

Bent u nieuwsgierig naar  de invloed van de Duitse traditionalist Heinrich Tessenow  op de bouwstijl van een aantal Apeldoornse … (lees verder)

Terugblik Dag van de Architectuur 2016: Winnende woonzorgprojecten

Zie het verslag van Wilco Westrik voor Apeldoorn Direct:

Winnende woonprojecten als inspiratiebron voor toekomstbestendig wonen in Apeldoorn

 

(lees verder)

Architectuurroute Stedendriehoek

Het voorjaar komt eraan, dus zin en tijd om op een mooie zonnige dag de architectuurroute Stedendriehoek met de fiets of auto te gaan rijden! Bouwhuis beschikt over de architectuurrouteboekjes, maar het is ook mogelijk de tocht af te leggen … (lees verder)

Voorjaar 2018: Nieuwe uitgave Wijk in Beeld verwacht over de transformatie van de Kanaaloevers

In dit nieuwe boek in de serie Wijk in Beeld

vogelvlucht Stadskade

Spoorbrughof

staan de “Kanaaloevers” centraal; het, tussen de Apeldoornse brug en de spoorbrug gelegen middendeel van de kanaalzone; aan de westzijde, op de centrumoever,  begrensd door de Stationstraat … (lees verder)

RECENTE ARCHITECTUUR IN HET ROOSTER ZUIDBROEK

BASISSCHOOL DIAMANT APELDOORN
 Ontwerp: MTB Architecten

foto: Harry Noback

 … (lees verder)